سيد على اكبر برقعى قمى

105

راهنماى دانشوران در ضبط نامها ، نسبها و نسبتها ( فارسي )

و مانند : ابو فراس همام بن غالب تميمى كه در فرزدق بيايد . و مانند : محمّد بن احمد بن سعيد تميمى مقدسى در سلك طبيبان ماهر و صاحب تصانيف در فنّ طبّ ، از جمله : كتاب مادّة البقاء باصلاح فساد الهواء و التحرز من ضرر الوباء در چندين مجلّد و متوفّى در حدود 370 . و مانند : ابو عبد اللّه محمّد بن سالم بن نصر اللّه تميمى مازنى كه در چندين فنّ بارع بود و سيوطى گفته كه « با سى علم سروكار داشت » . و كتابها پرداخت ، از جمله : كتاب مختصر مجسطى و كتاب مختصر اغانى و كتاب مفرج الكروب فى دولة بنى ايّوب و كتاب هداية الالباب در منطق و شرح قصيدهء ابن حاجب در عروض و كتاب التاريخ الصالح و غير اين‌ها و متوفّى 697 . و مانند : محمّد بن يوسف بن عبد اللّه ابن يوسف تميمى مازنى معروف به ابن اشتركونى « 1 » در شمار اديبان و شاعران و صاحب المقامات اللزوميّة و متوفّى 538 و اين ابيات از اوست : و منعم الاعطاف معسول اللما * ما شئت من بدع المحاسن فيه لما ظفرت بليلة من وصله * و الصب غير الوصل لا يشفيه انضجت وردة خده بتنفسى * و ظللت اشرب ماءها من فيه تنّبى : با كسر اوّل و فتح نون مشدّد و كسر باى ابجد منسوب است به تنّب و آن قريه‌اى است بزرگ در حلب و ابو محمّد عبد اللّه بن شافع بن مروان تنّبى در شمار مقرئان و محدّثان بدان منسوب است . « 2 » تنبوكى : با فتح اوّل و سكون نون و ضمّ باى ابجد منسوب است به تنبوك و آن قريه‌اى است در ناحيت عكبرا و ابو القاسم نصر بن علىّ تنبوكى عكبرى در طبقهء واعظان و محدّثان بدان منسوب است . تنكتى : با فتح اوّل و سكون نون و ضمّ كاف منسوب است به تنكت و آن قريه‌اى است در ماوراءالنهر و ابو الليث نصر بن حسن بن قاسم تنكتى در شمار محدّثان بدان منسوب است . تنوخى : با فتح اوّل و ضمّ نون منسوب است به تنوخ كه پدر قبيله‌اى است در يمن و دانشمندان بنامى از اين قبيله برخاستند ، از جمله : ابو سعد داود بن هيثم بن اسحاق بن بهلول تنوخى انبارى در شمار نحويان و لغويان و عروضيان و شاعران و صاحب كتابى در نحو و كتاب خلق الانسان در لغت و متوفّى 316 . و از جمله : ابو المحاسن مفضل بن محمّد بن مسعر بن محمّد تنوخى در طبقهء فقيهان و اديبان و صاحب كتاب تاريخ النحاة و كتاب الرد على الشافعى و متوفّى 443 و از جمله : ابو جعفر احمد بن اسحاق بن بهلول تنوخى در طبقهء محدّثان و اديبان و فقيهان و شاعران و با اين وصف از قاضيان و متوفّى 318 . و از جمله : ابو على محسن

--> ( 1 ) - ضبط صحيح اين لفظ را نيافتم از اين روى آن را در حرف الف نياوردم ( مؤلّف ) . امّا آنچه به نظر مصحّح مىرسد اين است كه اشتركونى ، اشترخونى بوده و اشترخانه و خونى يعنى جايگاه و منزلگاه اشتر و اشترخونى همان خانه و جايگاه شتر است . معمولا اين‌گونه تغييرات در زبان بسيار ديده شده چنان‌كه در قم محلّه‌اى وجود دارد به همين نام « شترخون » كه سابقا جايگاه شتران بوده است . ( 2 ) - و نيز محمّد بن محمّد بن عقيل تنّبى محدّث و استاد در فنّ انشا و نيز صالح تنّبى از راويان حديث ( لغتنامه / دهخدا : 15 / 982 ) .